Front Geldern

Osobny kompleks fortyfikacji to Front Geldern, pomiędzy Parsętą i Kanałem Drzewnym, rozciągający się od skrzyżowania ulicy Szpitalnej z Młyńską po ulicę Zygmuntowską.


 Początkowo składał się z jednego półbastionu zaopatrzonego w nadszaniec i bastionu pełnego wraz z budynkami koszarowymi. Dzieło to powstawało od 1693 roku na miejscu wcześniejszych fortyfikacji, pobudowanych w latach 30-tych XVII wieku.

Tak rozbudowę tego dzieła opisuje Grzegorz Podruczny: "Znacznej rozbudowie uległy umocnienia po zachodniej stronie Parsęty – powiększono Bastion Geldern, wzmocniono odcinek drogi krytej na północ od bastionu, między innymi przez wykopanie fosy. Tam też, przed ramieniem rzeki Więcyminki (Holtz Graben), powstały trzy nowe dzieła obronne: wieloboczna Reduta Geldern, Luneta Suderlande (wyjątkowo silna, bo osłonięta przeciwstrażą, przed którą znajdował się przedrów i osobne glacis), a także mniejszą Lunetą Geldern". W 1708 roku powstała Brama Radzikowska (zobacz). W skład dzieła wchodziły: Bastion Geldern, Brama Geldern, Bastion Geldern II,  Redan Geldern I, 2 Redean Geldern II, Reduta Geldern, Luneta Geldern, Luneta Radzikowska. Na poniższej mapie, Luneta Geldern nazywana jest "Tete de pont".

Po likwidacji Twierdzy Kołobrzeg, rozpoczęto zabudowę terenów pomiędzy Parsętą a Kanałem Drzewnym. W 1899 roku powstał na środku dzieła szpital miejski, obecnie tzw. stary szpital przy ul. Szpitalnej. Przy jego wznoszeniu trzeba było palować teren, samo zasypanie rowów fortecznych nie wystarczyło.

Dzieło Rogowe Geldern na planie inwentaryzacyjnym twierdzy z II polowy XIX wieku. Na pierwszym planie Tete de pont. © Geheimes Staatsarchiv Preuβischer Kulturbesitz.
GStA PK, XI. HA Karten, Kriegsministerium, Festungspläne, A 71237.
Front Geldern od strony południowej - widok z lotu ptaka na stary szpital i Bramę Radzikowską. © Przemek Dawid.
Widok na Front Geldern z wieży bazyliki w kierunku południowym, 2011 rok.
Widok na Front Geldern z wieży bazyliki w kierunku południowo-zachodnim na Szpital Regionalny, 2011 rok.
Widok z wieży bazyliki na stary szpital, 2011 rok.
Widok na Front Geldern z wieży bazyliki w kierunku południowo-zachodnim na Szpital Regionalny, 2009 rok.
Widok na Kanał Drzewny z mostu na ulicy Młyńskiej.
Most na Kanale Drzewnym na wysokości starego szpitala, widok w kierunku północno-wschodnim na Front Geldern.
Most na Kanale Drzewnym, widok w kierunku mostu na ul. Łopuskiego.
Deptak przy ul. Szpitalnej nad Parsętą, widok w kierunku starego szpitala.
Widok na Tete de Pont, dziś Szpital Regionalny.